Systemische ordening op het werk - Zit je op de juiste plek?

Ordening: heeft alles systemisch zijn juiste plek?

Dat alles zijn eigen, juiste plek inneemt noemen we vanuit systemisch perspectief ‘ordening’.  Klopt er iets niet met de ordening, dan komt er zeker gedoe.  

Op individueel niveau kun je een verstoring in ordening opmerken doordat iemand zich groter of kleiner maakt dan de positie vraagt. Of meer of minder doet dan de taak waarvoor diegene is ingeschakeld. 

Wil je de ordening van jouzelf en jouw team onderzoeken, beantwoord dan de volgende vragen:

• Zijn er posities of relaties waarin het minder soepel loopt?
• Hoe zit het daar met ieders plek, en de taak?
• Wordt de invloed gepakt die hoort bij de plek, of is deze te veel of te weinig? 

Systemische principes in actie

Neemt eenieder de plek en taak die hoort bij de functie? Wordt eenieder gekend en erkend voor zijn plek en bijdrage? Ordening volgt een aantal systemische principes. Ook binnen organisaties en teams. Je krijgt een eerste beeld door de vragen te beantwoorden voor de vier belangrijkste ordeningsprincipes binnen organisaties: 

1. Anciënniteit 

Worden mensen gekend in hun leeftijd, diensttijd bij het bedrijf en aanwezigheid in het team? 

2. Bijdrage aan de organisatie als geheel

Iedere bijdrage aan het geheel is van belang en dient erkend te worden. Er is echt wel verschil in de mate waarin een persoon, rol of functie bijdraagt. Wordt ook dit erkend?  Door de juiste mensen? En door jouzelf?

3. Ordening in functies

Ook de bijdrage per functie verschilt: hoe meer van belang voor het overleven van de organisatie, hoe hoger de functie in de ordening komt. Hoe verantwoordelijk ben je werkelijk? A) Als bron verantwoordelijk voor het voortbestaan? B) Verantwoordelijk voor de core-business C) Ondersteunend aan de core? D) Of juist weer dááraan?

4. Ordening in leidende principes 

De term 'Leidende principes' levert vaak verwarring op en wordt dikwijls verkeerd gebruikt. De term is in het leven geroepen door Jan Jacob Stam. Volgens hem geeft een leidend principe van een systeem antwoord op de vraag 'Wie of wat zijn we voor de buitenwereld?' Helderheid in de ordening van leidende principes is cruciaal. Is deze er niet, dan komt er onherroepelijk gedoe in prio's en keuzes.

Voorbeeld van leidend principe: Patagonia 

Kledingmerk Patagonia werkt vanuit het leidende principe: 'We’re in business to save our home planet.' Daarin geldt: planeet boven business. Dus de business mag niet groeien ten koste van de planeet. Alle keuzes kunnen op basis van dit leidende principe worden getoetst. 

Is het niet helder wat voorrang krijgt -bijvoorbeeld kwaliteit of kwantiteit, winst of duurzaamheid - dan komt er al snel gedoe. 

Zelf aan het werk met systemische ordening

Wil je eens proeven aan die ordening? Nodig dan je teamgenoten eens uit om fysiek in de verschillende volgordes te gaan staan:

• Van oud naar jong (anciënniteit op basis van leeftijd)
• Van langst- tot kortst werkend bij de organisatie (anciënniteit op basis van werknemerschap)
• Van langst- tot kortst werkend in dit team (anciënniteit op basis van teamlidmaatschap)
• Van meest cruciale bijdrage aan de missie van de organisatie tot minst (Een hartchirurg staat in een ziekenhuis boven de communicatiemedewerker. Hier kunnen natuurlijk verschillende ideeën over zijn, voer voor een goed gesprek!)

Wat merk je bij jezelf? En wat merk je in het systeem? Wat doet de verandering in ordening? 

Verder werken met systemische ordening

Dit is een beknopte blik op systemische ordening. Lees ook het artikel 'Hoe werkt Systemisch Werken?'

Wil je hier meer mee werken in je team of als teamcoach? Check dan eens de training Starten met Systemisch Coachen of de opleiding Systemisch Teamcoachen.